شعر


مجموعه شعر، انتشارات بوتیمار، 1391



بایگانی


جست‌وجو

حقوق

Image: Intuitivmedia
Powered by: Movable Type 3.2




« تو خود، همانی | Main | رویا »

March 22, 2012 10:36 PM
جدایی سیمین از نادر

در تراز روایتی، فیلم در پرانتز قانون می‌گذرد، طرح مساله در دادگاه رخ می‌دهد، و با حل مساله نیز در دادگاه پایان می‌یابد. بنابراین قانون و اشکال مختلف تجسم آن (چه به لحاظ مکان‌شناختی و چه به لحاظ هستی‌شناختی) در فیلم بارها به طور ضمنی یا صریح طرح می‌شود. در صحنه‌ی نخست با نوعی میزانسن بصری از مفهوم «استیضاح شدن سوژه‌ها» توسط قانون مواجهیم، اجرایی که «صدای» خارج از قاب قاضی که فاقد تجسم مادی است، و به خاطر تبدیل شدنش به یک «صدای» صرف،‌ نقش فرمال ماورای انسانی‌اش برجسته می‌شود (میزانسنی که یادآور میزانسن قانون فاقد شکل در داستان‌های کافکاست) سلطه‌اش را بر رابطه‌ی آن‌ها نشان می‌دهد، نه به این خاطر که ظاهرا حرف آخر را می‌زند، بلکه از قضا به خاطر این واقعیت که تکلیف آن‌ها را روشن نمی‌کند و به رغم معاف ساختن‌شان از قانون، آن‌ها را در چنبره خود گرفتار می‌کند. این کیفیت حذف ادغامی قانون با پیشرفت روایت و درگیر شدن آن‌ها در دم و دستگاه قانون صراحت بیشتری می‌یابد. صدای قاضی، که به خاطر حذف تصویرش، مستقیما و خودکار صدای قانون به شکل عام را تداعی می‌کند و مانعی بر تحقق میل زنانه است، خطاب به سیمین می‌گوید: «معتاده؟ کتکتون می‌زنه؟ خرجت رو نمی‌ده؟» این استیضاح سیمین توسط صدای قانون مؤید ایده‌ی پیشین ما درباره‌ی میل زنانه و کنایه موجود در نام فیلم است، اینکه میل زنانه باید از فیلتر قانون (یا همان دولت) به میل مردانه ترجمه شود، و قاضی به‌خصوص با آن جمله ظاهرا از سر خیرخواهی‌اش که «من قاضی‌ام، من تشخیص می‌دهم مشکل شما کوچیکه»، این مکانیسم را تایید می‌کند. بنابراین ادعای صدای قانون در سکانس نخست که مکرر بیان می‌کند، «طلاق باید توافقی باشه» در میزانسی که فرهادی از دم و دستگاه قانون اجرا می‌کند رنگ می‌بازد. «طلاق باید توافقی باشد» بدان معناست که قانون به میل سیمین برای جدایی از نادر رخصت نمی‌دهد، و در نتیجه این میل باید فرایندی را طی کند که به جدایی نادر از سیمین تبدیل شود. در جهانی که فرهادی ترسیم می‌کند مساله اصلی این است که جدایی سیمین از نادر ممکن و مشروع نیست، در این جهان، قانون تمام تلاشش را می‌کند تا این میل را از طریق جدایی نادر از سیمین قانونی و مشروع کند، کنایه‌ای در نام فیلم که بخشی از حقیقت پنهان رابطه قانون، خانواده و میل زنانه را در خود دارد.

بخشی از نقد درخشان مازیار اسلامی درباره‌ی فیلم «جدایی نادر از سیمین»، با عنوان «خانواده‌ی مقدس»، در مهرنامه، شماره‌ی 20، ویژه‌نامه‌ نوروز 1391




نظرها:

ارسال نظر:

Name:


Email:


Website:


Comment:



Remember info?