نوشته‌ی دکتر حنایی را با عنوان «فوتبال و سیاست» که خواندم، یاد مطالبی از کتاب «روش‌های تحلیل رسانه‌ها» از آرتور آسابرگر افتادم. برگر در این کتاب بر 7 نکته در مورد بازی فوتبال تأکید کرده، از جمله توصیف نشانه‌شناختی فوتبال، اجتماعی کردن مردم، جانشینی برای مذهب و نقش این بازی در انحراف افکار، کالا انگاشتن بازیکنان و جنبه‌های تجاری آن با توجه به تبلیغات تلویزیونی.

برگر از دیدی مارکسیستی بیان می‌کند که، کارکرد پنهان مسابقات فوتبال و به طور کلی این معرکه‌ها انحراف توجه مردم از موقعیت اجتماعی واقعی خود، تخلیه‌ی انرژی عاطفی آن‌ها و قانع کردن آن‌ها به عادلانه بودن نظم سیاسی موجود است. با تماشای فوتبال _ حمله‌ها، دفاع‌ها و مبارزه‌ها _ و همراهی همزمان تماشاگر پرهیجان با بازیکن، انگار که در خشونتی درگیر می‌شود و گویی در یک انقلاب شرکت کرده است. همچنین فوتبال، به ما در مورد جایگاه‌مان در جهان مدرن سرمایه‌داری آموزش می‌دهد.

از جنبه‌ی اقتصادی، وی معتقد است فوتبال تجارت بزرگی است که تنها یک هدف می‌شناسد و آن هم پول درآوردن است. با بازیکنان مانند کالاهایی قابل خرید و فروش رفتار می‌شود، و وفاداری بازیکنان هم بستگی به دستمزدهای آنان دارد. علاوه بر آن، تلویزیون هم نفع زیادی از پخش بازی فوتبال می‌برد. فوتبال تماشاگران زیادی جلب می‌کند که هزینه‌ی تولید آن نسبت به برنامه‌های مستند، فیلم‌های جنایی و چیزهایی از این دست با صرفه‌تر است. «نتیجه‌ی همه‌ی این‌ها برگزاری مسابقاتی است که مردم از آن برای کسب هیجان و لذت استفاده می‌کنند و کارکرد پنهان‌شان آموزش مردم برای پذیرش وضع موجود و سازگاری آنها با مؤسسات بزرگ و نظم سیاسی است.»

اما نکته‌ی دیگری که برگر در مورد فوتبال گفته، مربوط به مسئله روانی فوتبال است. وی می‌گوید که فوتبال برای مردم مانند خواندن یک داستان مصور می‌تواند باعث رضایت خاطر روانی شود حتی به طور ناآگاهانه. در فوتبال خشونتی وجود دارد که کنترل شده است، تمایل دست زدن به خشونت و در عین حال توانایی کنترل و حفظ آن.

پ.ن. امیدوارم مسئولان به زودی به این نکته پی ببرند که تماشای فوتبال برای زنان در عین داشتن جنبه‌های منفی _ آن‌طور که مراجع تقلیدشان می‌گویند _، دارای جنبه‌های مثبت پنهان است و زودتر به بازسازی قوانین و قدرت‌شان بپردازند. جامعه‌ای که تخلیه‌ی روانی و شادی را برای زنان عار می‌شمارد، جریان را به جایی می‌رساند که دخترانی با لباس و قیافه‌های پسرانه، پنهانی وارد ورزشگاه شوند، و هزار و یک مشکل برای‌شان به وجود بیاید.
من در عین این‌که از حرکت‌های نمادین زنان برای آزادی حمایت می‌کنم، فعلاً و در این لحظه نه طرفدار ورود زنان به ورزشگاه هستم و نه مخالف آن. زیرا اگرچه به جنبه‌های مثبت و منفی آن تا حدودی اشراف دارم، اما معتقدم حکومتی که مانع ورود زنان به ورزشگاه می‌شود آن هم به دلیل امنیت جسمی و روانی زنان، تشکیلات‌اش توانایی تأمین و حفظ امنیت جسمی و روانی زنان را ندارد یا نمی‌خواهد داشته باشد، و به همین دلیل در ورزشگاه‌های این‌چنینی وارد نمی‌شوم، هر چند که زنان و حتی مردان در خیابان‌های شهر نیز فاقد امنیت هستند.

مرتبط:
. خبر فساد مالی در بحبوبه شادی فوتبال
. شور و شوق فوتبال- نگاهی روانکاوانه
. دو برداشت از فوتبال: فوتبال سازنده یا ویرانگر ؟