چهارشنبه عصر سخنرانی دکتر ناصر فکوهی با عنوان «پیر بوردیو» در خانهی هنرمندان برگزار شد. ابتدای جلسه به مسایل حاشیهای بوردیو پرداخته شد و نه خود او؛ به هر حال متن زیر خلاصهای است از این جلسه:
بوردیو در عین روشنفکر بودن، به معنای واقعی کلمه دانشمند است، دانشمندی که در عرصهی علوم اجتماعی جریانساز بوده و مکتبهای زیادی از نظریات وی تشکیل شده، او دانشمندیست که با ورود به هر عرصهای آن را دگرگون کرده.
در مورد جامعه و سیستم اجتماعی، بوردیو معتقد است که امر اجتماعی یک حضور همگانی دارد، در واقع انسانها با اجتماعی بودن درگیر میشوند. به نظر او سیستم اجتماعی، قبل از هر چیزی سیستم سلطه و اعمال قدرت است، سپس بیان میکند که این سیستم اعمال قدرت چگونه خودش را بازتولید میکند و چهطور به رغم تمام شورشها، مقاومتها و انقلابها باز هم همان وضعیت سابق تکرار میشود. نظریاتاش در این رابطه نه صرفاً فلسفی بلکه از طریق روشهای کمی، کیفی و ترکیب آنها است. از تئوری های بوردیو تئوری میدان، تئوری سرمایه (اقتصادی، فرهنگی و نمادین) تئوری کنش را می توان نام برد.
بوردیو فردی است متعهد به نظام دانشگاهی و در حالیکه معایب دانشگاهی را افشا میکرد به تقویت نظام دانشگاهی و علوم اجتماعی نیز میپرداخت، از جمله روش شناسی علوم اجتماعی. اما رابطهی بوردیو با روشنفکران یک رابطهی متناقض است و این تناقض در بحث رسانهها پیش میآید. بوردیو به شدت به رسانه ها حمله کرد _ او معتقد بود روزنامهنگاران و خبرنگاران Fast thinker هستند _ و این ضدیتاش در زمینهی «نهاد» بود، به نظر او تلویزیون و مطبوعات نقشی از نهاد قدرت و ابزار سرکوب قدرت هستند، با همهی این احوال خودش رسانهایترین جامعهشناس دنیاست. بوردیو سمبل خالص روشنفکر نیست. بسیاری از نظریهپردازان از نظریه های او علیه خودش استفاده کرده و گفتهاند اگر نظام اجتماعی یک نظام سلطه است پس سیستم بوردیویی هم یک نظام سلطهی علوم اجتماعی است.
اما در مورد کتابهای بوردیو؛ او هر سال یک کتاب و گاهی دو کتاب منتشر کرده، روی هم رفته 30 کتاب دارد. از جملهی آنها، کتاب جامعه شناسی الجزایر (کتابی عملاً انسان شناسی، 1958)، یک هنر متوسط (درباره ی عکاسی، 1965)، عشق هنر (درباره ی موزه ها، 1966)، حرفهی جامعهشناس (در این کتاب کل جامعه شناسی را مورد حمله قرار میدهد و نشان میدهد جامعه شناسی نه یک علم بیگناه و معصوم بلکه در خدمت دولت و قدرت است،1967)، بازتولید (به بررسی نظام آموزشی میپردازد و نشان میدهد چطور نظام آموزشی از کودکی افراد را طوری تربیت میکند که جای پدران خودشان را بگیرند.)، طرح یک نظریه برای کنش (1972)، تمایز (یکی از مهمترین کتابهای بوردیو، که بیان میکند اصولاً چیزی به نام زیبایی نداریم و شیوهی غذا خوردن افراد، لباس پوشیدن، نحوهی آرایش خانه، موسیقیای که گوش میدهند و حتا سوژههایی که برای عکاسی انتخاب میکنند، از طرف موقعیت اجتماعیشان تعیین میشود)، انسان دانشگاهی، اشرافیت دولت (در این کتاب او مستقیم به دولت حمله کرده و اعلام میکند چرا دولت فقط و قبل از هر چیزی ابزار سرکوب است و بقیه چیزها جنبهی ثانوی دارند)، Reflexivity (مهمترین کتاب در روش انسان شناسی)، فقر و جامعه (با اشاره به فقر مردم در دولت رفاه فرانسه، سیستم اجتماعی را مورد نقد قرار داده. این کتاب شروع تحول سیاسی بوردیو است،1992)، دربارهی تلویزیون (یک منبع سیستماتیکیست به مقولهی تلویزیون، به نظر او تلویزیون عین فساد است با این وجود ابزاریست برای رابطه،1996)، تأملات پاسکالی (نگرش به علوم اجتماعی از جنس فلسفه)، سلطه ی مذکر (در این کتاب در مورد رابطهی بین زن و مرد صحبت میکند و نشان میدهد چطور یک سلطهی مردانه دائماً بازتولید میشود نه فقط به وسیلهی مردان که به وسیله زنان هم، 1998)، زبان و قدرت نمادین (2002)، خرده جهانها (بررسی گروههای مختلف اجتماعی و آنالیز روابط بین آنها بر اساس تئوری میدان)
در ایران کتاب «نظریه کنش» با ترجمهی مرتضی مردیها و مقالههایی در فصلنامهی ارغنون منتشر شده و کتاب «واژگان پیر بوردیو» از دکتر کتبی که به زودی چاپ و منتشر خواهد شد.
Posted by: صورتک خيالي on November 4, 2005 04:14 AM
اول: کتاب این آقای بوردیو درباره ی حمله به جامعه شناسی باید جالب و خوندنی باشه همچنین کتابی که تلویزیون رو ابزار فساد میدونه! اما روشی برای رابطه به هر حال./ دوم: نه خبر گئز؟ کیف احوال؟
Posted by: آزاده on November 4, 2005 06:36 AM
بهار عزیز اینهم از ما برای تجدید دوستی و رابطه ی نسب ی :) از مطالبتان استفاده کردم. همچنان پرکار و زیبا نویس اید.
Posted by: احمدنیا on November 7, 2005 06:40 PM